آتشسوزی از جمله حوادثی است که در صورت بروز، اگر در لحظات ابتدایی (ترجیحا سه دقیقه اول) به درستی مدیریت نگردد، میتواند به خسارات مالی و جانی جبران ناپذیری منجر شود. بر این اساس، آشنایی با اصول استفاده صحیح از تجهیزات اطفای حریق، به ویژه کپسولهای آتش نشانی، از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این مقاله از کایا آتشبان، مراحل استفاده از کپسول آتش نشانی به صورت دقیق و ساختار یافته ارائه شده و تلاش شده تا ضمن رعایت نکات فنی و ایمنی، کاربردیترین اطلاعات در اختیار مخاطبان قرار گیرد.
وجود کپسول آتش نشانی به تنهایی تضمینکننده ایمنی محیط نیست. آنچه در هنگام بروز حریق مؤثر واقع میشود، مهارت در استفاده صحیح و آگاهانه از این تجهیزات است. متأسفانه در بسیاری از حوادث گزارش شده، افراد حاضر در صحنه از نحوه عملکرد کپسول آتش نشانی یا حتی نوع مناسب آن برای آتش خاص، بیاطلاع بودهاند. سوابق نشان میدهد که این موضوع در شرایط بحرانی، منجر به تأخیر در اقدام و در نهایت گسترش حریق شده است.
کایا آتشبان بهعنوان مرکز تخصصی شارژ کپسول آتشنشانی در تهران، همواره بر اهمیت آموزشهای ایمنی در کنار سرویس فنی تجهیزات تأکید داشته و به همین منظور این مقاله را با هدف ارتقاء دانش عمومی و تخصصی در این حوزه تدوین کرده است.
ویژگی منحصر به فرد این کپسول، عدم رسانایی الکتریکی و عدم برجای گذاشتن ذرات جامد یا مایع پس از اطفای حریق است؛ به همین دلیل، یکی از بهترین گزینهها برای استفاده در فضاهایی است که تجهیزات الکترونیکی یا حساس به آلودگی وجود دارد.
شناخت نوع کپسول آتش نشانی، گام نخست در انتخاب و استفاده صحیح از آن محسوب میشود. هر کپسول بر اساس ماده خاموشکننده داخلی خود، برای اطفای نوع خاصی از آتش طراحی شده است. بهطور کلی، رایجترین انواع کپسولهای آتشنشانی به شرح زیر هستند:
کپسول پودر و گاز از ترکیب پودر خشک شیمیایی و گاز نیتروژن بهعنوان عامل فشار بهره میبرد و مناسب اطفای سه نوع حریق است:
در کپسول CO₂ از گاز دیاکسید کربن فشرده استفاده میشود. ویژگی این گاز، عدم هدایت الکتریسیته و عدم باقیماندن آثار پس از تخلیه است. بنابراین، گزینهای ایدهآل برای اطفای آتش در تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی محسوب میشود.
کپسول آب و گاز برای خاموشسازی آتشسوزیهای کلاس A (مواد جامد مانند چوب و کاغذ) استفاده میشود و در آتشسوزیهای الکتریکی یا مایعات قابل اشتعال، خطرآفرین بوده و نباید مورد استفاده قرار گیرد.
کپسولهای فوم بیشتر برای اطفای آتش سوزی های ناشی از مایعات قابل اشتعال طراحی شدهاند. این ماده با ایجاد یک لایه فومی روی سطح مایع، مانع رسیدن اکسیژن به آتش میشود.
برای استفاده مؤثر از کپسول آتش نشانی، رعایت مراحل زیر ضروری است. این مراحل مطابق با استاندارد بینالمللی PASS (مخفف Pull، Aim، Squeeze و Sweep) تنظیم شدهاند:
ابتدا ضامن فلزی یا پلاستیکی تعبیه شده در قسمت بالای کپسول را بکشید تا اهرم اصلی فعال گردد. این ضامن از فعالشدن ناگهانی کپسول جلوگیری میکند و قبل از استفاده باید برداشته شود.
لوله یا شیلنگ خروجی کپسول را به سمت قسمت پایهای شعلهها (محل آغاز آتش) نشانه گیری نمایید. هدف گیری به سمت بخش فوقانی آتش بیاثر است، زیرا منشأ حریق در پایه آن قرار دارد.
اهرم یا دستهی بالایی کپسول را با فشار یکنواخت بفشارید تا ماده خاموشکننده بهصورت مداوم و مؤثر تخلیه شود. کنترل فشار و حفظ تعادل در این مرحله اهمیت دارد.
با حرکت افقی و جارویی شیلنگ، ماده خاموشکننده را روی کل سطح درگیر با حریق پخش کنید. این حرکت باید تا خاموشی کامل آتش ادامه یابد. در صورت عدم موفقیت، بلافاصله محل را ترک کرده و با نیروهای آتش نشانی تماس بگیرید.
کپسولهای آتش نشانی در صورت عدم شارژ منظم، عملاً کارایی خود را از دست میدهند. شارژ این تجهیزات باید توسط مراکز تخصصی و با استفاده از مواد استاندارد صورت گیرد. فرآیند شارژ شامل مراحل زیر است:
استفاده از کپسول آتش نشانی در لحظه بحرانی نیازمند دانش، تمرین و آمادگی ذهنی است. لازم است تمام اعضای یک مجموعه یا خانواده با اصول اولیه اطفای حریق و نحوه استفاده از تجهیزات آشنا باشند. از سوی دیگر، نگهداری از کپسولها از طریق بازدیدهای دورهای و شارژ منظم توسط مراکز معتبر، مکمل این آمادگی خواهد بود. توصیه میشود برای افزایش ایمنی محیط، از مشاوره تخصصی بهرهمند شوید و تجهیزات خود را تنها از مراکز دارای مجوز تأمین یا شارژ نمایید.
کایا آتشبان بهعنوان یکی از مراکز معتبر شارژ کپسول آتشنشانی با قیمت مناسب و بهترین کیفیت مواد در تهران، آماده ارائه خدمات تخصصی به صنایع، سازمانها، کارگاهها و واحدهای مسکونی است.
خیر. وجود کپسول آتش نشانی بهتنهایی ایمنی را تضمین نمیکند. مهارت در استفاده صحیح، آشنایی با نوع مناسب کپسول برای هر نوع حریق و تمرین قبلی نقش حیاتی در مهار آتش در لحظات بحرانی دارد.
کپسول دیاکسید کربن (CO₂). این نوع کپسول چون هدایت الکتریکی ندارد و آثار باقیمانده نیز به جا نمیگذارد، برای خاموش کردن تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی مناسب است.
طبق استاندارد بینالمللی PASS:
برخی از اشتباهات رایج شامل:
بسته به نوع کپسول و شرایط محیطی، معمولاً سالیانه یکبار شارژ توصیه میشود. شارژ باید توسط مراکز معتبر و شامل تخلیه کامل، بررسی بدنه، تعویض قطعات در صورت نیاز و کالیبراسیون فشار باشد.
